Het doel als startpunt van succesvolle organisaties

 

In oktober 2008 reisde ik mijn gezin door Cyprus, Grieks-Cyprus om precies te zijn. Het kostte enige tijd om de ratio achter het Grieks-Turkse conflict te begrijpen. Bedenk dat Nicosia de laatste verdeelde hoofdstad ter wereld is. De aanwezigheid van de VN is nog steeds noodzakelijk om beide partijen uit elkaar te houden. Cyprus is het vertrekpunt voor Nikos Mourkogiannis voor zijn boek Het doel. Het doel als startpunt van succesvolle organisaties. In de kern wordt succes gerealiseerd middels morele doelen en niet door een missie of doelstellingen.

 

Hoe komt iemand tot een boek over morele doelen?

Een tragedie in de jongste jaren van onze Griek is de basis voor het gedachtegoed van zijn boek: op één dag vermoordden de communisten 54 vrouwen omdat zij weigerden te vertellen waar zijn vader zich had verstopt. Een concreet verhaal als effectieve leermeester, zo noemt Mourkogiannis het zelf. Het Cypriotische conflict bracht Mourkogiannis bij professor Fisher op Harvard, waar hij zich specialiseerde op het gebied van onderhandelen, gedreven om het kwaad in de wereld te verslaan. De politiek geëngageerde Mourkogiannis bedacht na de val van de Berlijnse muur dat je enerzijds het kwaad moet verslaan maar aan de andere kant moet streven om echt een betere wereld te maken. Zijn werkterrein verschoof naar leiderschap, zakelijk leiderschap. Het bestuderen van pioniers in de zakenwereld en het helpen van CEO’s hun ethische codes bloot te leggen leidde uiteindelijk tot de ‘ontdekking’ van het morele doel. Expliciet bewustzijn van het morele doel heeft leiders in staat gesteld zichtbare en bekende prestaties te realiseren.

 

In zijn boek, Het doel als startpunt voor succesvolle organisaties, rekent Mourkogiannis af met het paradigma dat grote zakelijke leiders per definitie inhalig en amoreel zijn. Hij doet een goede poging de valse tweedeling tussen financieel succes en maatschappelijke betrokkenheid te doorbreken. Een moreel doel is een set van opvattingen die de organisatie goed en waardevol vindt en waarnaar ze wil handelen. Een moreel doel is voor een bedrijf een kwestie van leven of dood. Aanwezigheid kan een bedrijf transformeren en het verlies ervan kan een instituut vernietigen. Een moreel doel is daardoor meer geld waard dan wat ook.

 

Het boek kent drie delen. In het eerste deel gaat Mourkogiannis in op het morele doel, de waarde van het morele doel en wat het morele doel niet is (winst, reputatie, filantropie, merk e.d.). Hoewel er vele morele ideeën zijn, zijn er vier filosofische ideeën met betrekking tot morele doelen die de tand des tijds hebben doorstaan. ‘Vier mogelijke energiebronnen voor het bedrijf, vier verzamelingen van morele ideeën die een moreel doel kunnen ondersteunen – en elk van hen omvat overtuigingen over de uiteindelijke morele basis voor een handeling. Elke verzameling van ideeën kan worden verbonden aan een filosoof en kent verschillende bedrijven als actief voorbeeld:

 

* ontdekking (‘Het nieuwe’) – filosoof Kierkegaard – bedrijven: IBM, Sony, Intel

* voortreffelijkheid (‘Het goede’) – filosoof Aristoteles – bedrijven: Apple, BMW

* altuïsme (‘Het behulpzame’) – filosoof Hume – bedrijven: Wal-Mart, HP

* heldendom (‘Het effectieve’) – filosoof Nietzsche – bedrijven: Microsoft, Ford, ExxonMobil

 

In het tweede deel illustreert Mourkogiannis zijn theorie met vier verhalen van vier zakelijke leiders, respectievelijk Tom Watson van IBM, Warren Buffett van Berkshire Hathaway, Sam Waltons van Wal-Mart en Henry Ford van Ford Motor Company.

 

In het derde deel onderbouwt Mourkogiannis zijn stelling dat moreel doel het uitgangspunt is voor succes in bedrijven. Hiervoor definieert hij succesvolle bedrijven met de kernbegrippen:

 

* moreel: het zijn geweldige plekken om te werken, er is een groot collectief moreel onder hun medewerkers;

* vernieuwing: het zijn succesvolle vernieuwers, ze introduceren nieuwe ideeën en voeren ze indrukwekkend goed uit;

* concurrentievoordeel: het zijn succesvolle concurrenten, ze geven het vechten om hun positie nooit op;

* leiderschap: het zijn succesvolle leiders, ze stellen een agenda op die het waard is om te volgen.

 

Hoewel Mourkogiannis in het begin van zijn boek stelt dat een moreel doel niet snel of ad hoc kan worden gekozen, maar ontdekt moet worden, krijgen we als toetje toch een stappenplan om onze organisaties aan een moreel doel te helpen.

 

Kortom, een boek met een flinke dosis theorie, enkele sprekende voorbeelden en handvatten voor een praktische vertaling naar onze eigen dagelijkse praktijk.

 

‘Het doel’ is een inspirerend boek, hoewel Mourkogiannis het als een visitekaartje gebruikt voor zijn huidige werk bij de adviesbureaus Panthea en Booz Allen Hamilton. Prik door dat laatste heen en je hebt een managementboek in handen dat je een niveau hoger kan tillen wanneer het gaat om succesvol leiderschap.

 

Het boek gaat verder dan het idee van missie en doelstellingen als haven waarnaar ons schip moet varen. Het morele doel betekent inschepen en koers zetten naar het beloofde land. Havens kennen we daar niet, maar we willen er allemaal naar toe. Recessie zorgt voor een vliegende storm, maar we willen naar het beloofde land, dus trotseren we de hoge golven en ons ultieme doel, beloofde land of moreel doel, houdt ons op koers.

 

03-2010